Bilanço Analizi Nasıl Yapılır?

Bilanço, işletmenin belirli bir andaki varlıklarını ve bunların kaynaklarını gösterir. Bilanço analizi ise bu fotoğrafı anlamlandırma sürecidir. Üç temel yöntem vardır: dikey analiz, yatay analiz ve oran analizi.

1. Dikey analiz (yüzde analizi)

Her kalemin toplam içindeki payını yüzde olarak gösterir. Örneğin "stoklar toplam aktifin %35'i" gibi. Bu, yapısal dengesizlikleri ortaya çıkarır: stok ya da alacaklar aşırı yüksekse hemen görünür.

Kalem	Tutar	Aktif içindeki pay
Dönen Varlıklar	19.000.000 ₺	%76
Duran Varlıklar	6.000.000 ₺	%24
Toplam Aktif	25.000.000 ₺	%100

2. Yatay analiz (trend analizi)

Aynı kalemi dönemler arasında karşılaştırır. "Alacaklar geçen yıla göre %40 arttı" gibi. Artış/azalışların nedenini sorgulatır: satışlar mı arttı, yoksa tahsilat mı yavaşladı?

3. Oran analizi

Bilanço kalemlerini birbirine bölerek anlamlı oranlar üretir: cari oran, borç/özkaynak, özkaynak kârlılığı gibi. Temel oranları ayrı yazıda ele aldık.

Pratik bir okuma sırası

1. Dikey analizle yapıyı gör (varlıklar nerede yoğunlaşmış?)
2. Yatay analizle değişimi gör (ne büyüdü, ne küçüldü?)
3. Oranlarla sağlığı ölç (likidite, kaldıraç, kârlılık)
4. Bulguları yorumla ve aksiyon çıkar