Mizan Nedir? Ne İşe Yarar, Nasıl Okunur?

Mizan, bir işletmenin belirli bir dönemdeki tüm muhasebe hesaplarının borç ve alacak tutarlarını özetleyen tablodur. Defteri kebir ile mali tablolar arasında bir köprü görevi görür: hesapların doğru işlenip işlenmediğini kontrol etmenin ve finansal analize başlamanın ilk adımıdır.

Mizan ne işe yarar?

• Kontrol: Toplam borç ile toplam alacak birbirine eşit olmalıdır. Eşit değilse bir kayıt hatası vardır.
• Özet: Yüzlerce yevmiye kaydı yerine her hesabın tek satırda özetini gösterir.
• Analiz temeli: Bilanço, gelir tablosu ve finansal oranlar mizandan üretilir.

Mizanın yapısı

Tipik bir mizan şu sütunlardan oluşur:

Sütun	Açıklama
Hesap Kodu	100, 120, 320 gibi Tekdüzen Hesap Planı kodu
Hesap Adı	Kasa, Alıcılar, Satıcılar...
Borç Toplamı / Alacak Toplamı	Dönem içi hareketlerin toplamı
Borç Bakiye / Alacak Bakiye	Dönem sonu net bakiye

Hesap sınıfları: ilk rakam ne anlatır?

Hesap kodunun ilk rakamı, hesabın hangi gruba ait olduğunu söyler:

İlk rakam	Grup
1	Dönen Varlıklar
2	Duran Varlıklar
3	Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar
4	Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar
5	Özkaynaklar
6	Gelir Tablosu (gelirler)
7	Maliyet / Giderler

Mizan türleri

En çok karşılaşılan iki tür: geçici mizan (dönem içi, ara kontrol) ve kesin mizan (dönem sonu kapanış kayıtları sonrası). Aralarındaki farkı bu yazıda detaylıca ele aldık.

Mizan nasıl okunur?

Mizanı okurken üç şeye bakılır: (1) borç-alacak dengesi tutuyor mu, (2) hesap grupları arasındaki büyüklükler mantıklı mı, (3) olağan dışı bakiyeler var mı. Asıl değer ise bir sonraki adımda — mizanı analize dönüştürmektir.